Entelektüel yayıncılıkta yeni bir açılım.

  • Türk Dünyası ve Göç

    Türk Dünyası ve Göç, Türk dünyasında göçün tanımlanması, göçün nedenleri, kültüre ve kimliğe etkileri, yeni coğrafyalarda yaşanılan zorluklar, diaspora, göç veren ve göç alan ülke ile ilişkiler, göçmenlerin sorunları, beklentileri, çözüm önerileri, küresel ve bölgesel aktörlerin göçe etkileri, sivil toplum kuruluşlarının göç konusundaki çalışmaları, ülkelerin göç ve göçmen politikalarının değerlendirilmesi konularını içerecektir. Çalışma, Türk dünyasında gerçekleşen göçler hakkında tarihsel bilgi vermeyi, göçü bizzat yaşayanların anılarına yer vermeyi amaçlamaktadır. Uzun yıllardır dış göç alan ülkemizde son yıllarda, göç üzerinde pek çok çalışma yapılmaktadır. Türkiye’ye gerçekleşen göç literatürüne önemli bir katkı sağlayacak olan bu çalışma kapsamında Batı Türkistan ve Doğu Türkistan’dan göç, Bulgaristan Türklerinin göçü, Ahıska Türklerinin göçü, Tatar ve Başkurtların göçleri, Kafkasya’dan göçler, Avrupa’ya göçler ve yaşananlar üzerinde durulacaktır. On beş makaleden oluşan bu çalışma bir referans kitap olma amacını taşımaktadır. Bu amaca uygun olarak konusunda uzman, kendisi ve/veya ailesi bu göçü bizzat yaşamış akademisyenlerin makaleleri kitap içinde yer almıştır.

  • Nitel Araştırma Nasıl Yapılır?

    Nitel araştırma hipotezden bulguya nadiren dosdoğru bir yol izlediğinden, kitap içinde zikzaklar çizmek ayrıca işe yarayabilir. Gördüğümüz gibi, bu bir engelden ziyade sahada yeni fikir ve fırsatlar doğdukça çalışmanıza yeniden yoğunlaşmanız için bir şanstır. Sonuç olarak, çoğu okuyucu bir vesileyle kitabın içinde geriye ve ileriye doğru gitmek isteyecektir. Bunun yerine, kitabı baştan sona gözden geçirip devamında araştırmanızın muhtelif aşamalarına hitap eden belirli bölümleri daha ayrıntılı bir şekilde incelemek isteyebilirsiniz. Bu kitaptaki örnek ve alıştırmalar yeni başlayanlara sınavlarda doğru cevaplar verme yeteneği kazandırmaktan ziyade, pratik beceriler kazanmalarına imkân sağlamak için tasarlanmıştır. Alıştırmalar, çoğunlukla bulundukları bölüme denk gelen araştırmanızın seviyesine göre değişiklik gösterir. Dolayısıyla, kitap boyunca gezinirken veya onu hızla tararken, danışmanınızdan geri bildirim ve tavsiye alarak çalışmanızın ilgili aşamasındaki alıştırmalara dönmeniz daha mantıklı olacaktır.

  • Özgürlüğün Anlamı

    Özgürlük sorunu gibi karmaşık bir soruna yaklaşmanın muhakkak ki birçok yolu vardır. Elinizdeki çalışma, dolayısıyla, bu mümkün yollardan yalnızca bir tanesini temsil etmektedir. Bu çalışmada, olabildiğince, özgürlük sorununu felsefesinin merkezine yerleştirmiş filozoflara yönelerek onların fikirlerini teşrih masasına yatırmak şeklinde bir yol izlemeye çalıştım. Daha spesifik olarak, mevcut çalışma, felsefe tarihinde (Platon’dan Sartre’a) ortaya konmuş başat özgürlük tasavvurlarını eleştirel bir diyalogla incelemeye ve tartışmaya teşebbüs etmektedir. Ama aynı zamanda bu diyalogdan hareketle özgürlük fenomenini ve sorununu en önemli ve somut veçheleri itibarıyla yakalayabilmek ve yorumlayabilmek gibi bir amaç gütmektedir. Özgürlük “fenomenini” felsefi olarak anlamaya ve tasvir etmeye çalışmanın yanı sıra, modern süreçte özgürlük tecrübesinin nasıl bir dönüşüm geçirdiği de dikkatimizin odağında olacak. Bu çerçevede, bazı düşünürler özellikle önemli hale gelmektedir. Mesela, modernitenin şafağında Bruno ve Descartes, geç modern dünyada ise Jean-Paul Sartre.

  • İslam’da Bilimin Yükselişi

    M.S. 800 ile 1450 arasında, günümüzde “müspet ilimler” (exact sciences) olarak adlandırdığımız bilimsel çalışmaların en önemli merkezleri, çok uluslu İslam dünyasın içerisinde yer almaktaydı. Bu isimle anılan bilimler, aritmetik, geometri, trigonometri ve bunların uygulama alanlarını içermekteydi. Astronomi, astroloji, coğrafya, haritacılık ve optik bu uygulama alanlarının en önemlilerinden birkaçıdır. Sekizinci ve dokuzuncu asırlarda, Yunan biliminin yekûnu, tıp ve felsefe ile Hint ve İslam-öncesi Pers bilimleri, Pehlevîce, Sanskritçe, Yunanca ve Süryaniceden yapılan zahmetli tercümeler sonucunda İslam medeniyetince benimsenmiştir. Ayrıca bu süreçte Arapça, asırlar boyunca devam eden zengin ve aktif bir bilim ve felsefe geleneğinin dili haline gelmiştir. On birinci ve on ikinci yüzyıllarda, birçok Arapça bilim eseri ve Yunanca bilim ve felsefe eserlerinin Arapça versiyonları Latinceye tercüme edilerek Ortaçağ Latin kültürü tarafından benimsenmiştir. Bu tercümeler, Avrupa’daki “12. yüzyıl Rönesansı”nın ortaya çıkışında büyük bir öneme sahiptir. Bununla beraber, 16. asırdaki Rönesans sırasında da müspet ilimlerin gelişiminde önemli rol oynamıştır. Ancak, İslam dünyasındaki bilimsel başarıların yalnızca küçük bir kısmı Ortaçağ Avrupası’na taşınmıştır. Şüphesiz, İslam dünyasındaki bilimsel teşebbüsler, İslam kültürünün kendine özgünlüğü bağlamında başlı başına araştırılmayı bekleyen önemli bir konudur.

  • Küresel Tarih Nedir?

    C. A. Bayly, biraz da provokatif bir biçimde, “Artık bütün tarihçiler dünya tarihçisidir” der ve ekler, “Fakat çoğu bunun henüz farkında değil.” Gerçekten de küresel tarihin ya da dünya tarihinin son zamanlarda yükselişte olduğu konusunda hiç şüphe yoktur. Amerika Birleşik Devletleri’nde ve İngilizce konuşulan diğer ülkelerde, küresel tarih konusu, tarih disiplini içinde son on yıllarda en hızlı büyüyen alandır. Bu akım, küresel tarihin yükselişte olduğu ve genç kuşak tarihçilerin ilgisini çektiği Avrupa ve Doğu Asya’da da takip edilmektedir. Bu konuda yayınlanan dergiler ve yapılan toplantılar artık her yerde yaygınlık kazanmıştır ve “küresel boyutlar” çoğu yerde başarılı proje tasarılarının neredeyse zorunlu bir parçası haline gelmiştir. Fakat küresel tarihin popülerliğindeki bu artış gerçekten de her tarihçinin bir küresel tarihçi olduğu anlamına gelir mi? Peki küresel tarihi bu kadar popüler yapan nedir ve bu akım neden şimdi gündeme gelmiştir? Bu yükselişin birden fazla nedeni vardır. Bunlardan en önemlisi, ilk olarak Soğuk Savaş’ın sona ermesini, ikinci olarak ise 11 Eylül 2001 olaylarını takip eden küresel süreçlere olan yoğun ilgidir.

  • Derviş Zaim Sinemasına Tersten Bakmak

    Derviş Zaim, sinemasında zor olana taliptir, Türk sinemasında çok da fazla örneği olmayan, gelenekle irtibat kurmaya çalışan bir film dili üzerine kafa yorar. Ebru, hat, minyatür, gölge oyunu gibi geleneksel sanatlardan ve bu birikimin anlam dünyasından yola çıkarak yeni bir sinema dili inşa etmeye çalışır. Bunu yaparken bir taraftan gelenek üzerine kafa yorar bir taraftan da modern olana kayıtsız değildir. Doğu ile Batı arasında kalmış olmanın, bu gerilimli etkileşim alanının imkânları üzerine düşünür. Seçtiği konudan tutun da karakterlerine, kurgu tercihlerinden oyuncu yönetimine kadar sinemasının her alanına nüfuz eder bu arayışı. Zaim’i ayrıcalıklı kılan yönlerinden biri de sinemasının pratiği kadar teorisi üzerine de kafa yormasıdır. Bu teorik çabası, öne çıkardığı kavramlarla Zaim sinemasının katmanları yoğunlaşır ve dolayısıyla filmlerini okumak/anlamak isteyenlerden daha büyük bir dikkati talep eder. Bilim ve Sanat Vakfı’nda düzenlenen “Dünden Bugüne Derviş Zaim Sineması” programı kapsamında, “Derviş Zaim Sinemasına Testen Bakmak” başlıklı kapalı bir oturumda, yönetmenin sineması üzerine çalışan akademisyen ve yazarların bir araya gelerek yaptığı tartışmalar bu manada önemlidir.

  • Karagöz'den Günümüze Temaşa

    Osmanlı’da geleneksel temaşa sanatlarının uzun ve köklü bir geçmişi vardır. Özellikle Ramazan aylarında geleneksel semtlerde eğlence kültürünün bir parçası haline gelen temaşa sanatları beraberinde kendine ait bir gösteri kültürünün, mekânların, hikâyelerin ve sanatçıların da yetişmesini sağlar. 19. yüzyılda önce tiyatro, sonrasında da sinematografın öncülleriyle birlikte temaşa sanatları da dönüşmeye başlar. Orta oyunu ve meddahlık tiyatro ile karışarak tuluat isimli yeni bir performans sanatına evrilir. Sinematografın çıkmasıyla birlikte temaşa sanatları ise gerilemeye başlar. Osmanlı’nın son döneminde bu yüzden de siyasi, ekonomik ve sosyal değişimlerin bir tezahürü temaşa kültürüne de yansır. Bu kültürün en sembolik figürü Karagöz’dür. O dönemde yayınlanan gazetelerde insanlar yeni icad olunan aygıtın yaygınlaşmasını Karagöz karikatürlerini konuşturarak anlatır. Karagöz bir tasvirin ötesine geçerek değişen kültürün de ifade aracına evrilir. Biz de bu amaçla sinemanın bu topraklardaki yolculuğunu anlatırken Karagöz’ün kültürümüzdeki yerleşik ve sembolik değerini kullanmak istedik. Karagöz’ün öncülüğünde meddah, orta oyunu ve tuluat sanatçılarının oluşturduğu kültürün yıllar içerisinde sinematograftan dijitale doğru evrilen yolcuğuna ışık tutmayı arzuladık.

  • Yaşamın Metafiziği

    Yeniden Hegel… 2020 yılında yeniden Hegel’e dönüp onun felsefesini bir kez daha ele almaya kalkışmanın gerekçesi ne olabilir? 2020, Hegel’in doğumunun 250. yıldönümüydü ve tüm dünyada çeşitli anma etkinlikleriyle yad edildi. Bu kitap da Hegel’in doğumunun 250’nci sene-i devriyesi şerefine bir armağan olarak görülebilir. Türkiye’de çok tanınan ama en az bilinen filozoflardan biri olan Hegel’in üzerine böyle bir monograf yazmak, ülkemizde yok denecek kadar az olan Hegel literatürünün oluşmasına katkı olarak sunulabilir. Yine de böylesi bir çalışmaya girişmenin amacı tabii ki Alman filozofun ruhunu şad etmek değildir. Hegel’e geri dönüşlerin her zaman dünya tarihsel özgül koşulları vardır. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra sosyalizm baskıcı bir devlet mekanizmasına dönüşürken, Hegel bir eleştiri kaynağı olarak yeniden keşfedilmişti. Batı tarzı demokrasinin evrensel hakimiyeti ve tarihin sonu da yine Hegel’e dönerek ilan edildi. Üstelik neoliberal bireycilik toplumları sefalete ve yılgınlığa sürüklerken Hegelci liberalizm eleştirileri yeniden gündeme geldi. 2000’li yıllardan sonra ise bir Hegel rönesansı yaşanmaktadır. Dahası Hegel’in tüm gerçekliği, zorunlu bir rasyonel çerçeve içine sıkıştırılmaya çalışılan klasik bir metafizikçi olduğu yönündeki önyargı giderek dağılmaya başladı; hem Kıta Avrupa’sı tarzı felsefe çevrelerinde hem de analitik felsefede Hegel metafiziğine yönelik ilgi giderek arttı. Yaşamın Metafiziği, Hegel’e geri dönüşler yöneliminin bir devamcısıdır.

  • Küreselleşen Dünya Siyaseti

    Bu kitabın amacı, okuyucuya küreselleşen dünyada dünya siyaseti hakkında bir bakış açısı kazandırmaktır. Biz, özellikle böyle bir dönemde dünya siyasetini açıklamanın zor olduğunu düşünüyoruz; çünkü küreselleşme hassaten ihtilaflı bir terimdir. Küreselleşme çağının ne anlama geldiği ve küreselleşmenin dünya siyasetinin ana özelliklerini önceki dönemlere nazaran farklı kılıp kılmadığı soruları üzerine önemli tartışmalar süregitmektedir. Bu kitabın üç temel hedefi olduğunu söyleyebiliriz: 1) Birçok kişinin ‘küreselleşme’ olarak tanımladığı bir çağda dünya siyasetine genel bir bakış sunmak, 2) Günümüz dünya siyasetini açıklayan mevcut temel teorik yaklaşımları özetlemek, 3) Küreselleşmenin dünya siyaseti üzerinde kökten bir dönüşümü temsil edip etmediği sorusunu cevaplamak için gerekli malzemeyi sağlamak.

  • Varlık ve Zaman’ı Anlamak

    Felsefe tarihinde kimi filozoflar, hem kendilerinden sonra gelen filozofları hem felsefeyle ilgilenenleri etkilemeleri bakımından müstesna bir yere sahiptirler. Bu filozofların her birinin felsefe tarihinde yer edinmelerini sağlayan bir Magnum opusu vardır. Bu filozoflar, mevzubahis “şaheser”leri vasıtasıyla sadece kendi yaşadıkları dönemde değil sonraki dönemlerde de etkili olmayı sürdürürler. Eserleri aracılığıyla bu isimlerin felsefeleri de her daim felsefi çalışmaların konusu olmaktadır. Bir kılavuz eşliğinde okunmaksızın çoğu kez kolay kolay anlaşılamayacak bu eserler, felsefe ile uzmanlık düzeyinde iştigal etmeyenlere ulaşabilmesi için, işin uzmanları tarafından, anlaşılma zorluklarını giderecek şekilde yorumlara tabi tutulur. Elbette bu eserler hakkında yazılmış kitapları okumak, bizatihi o eseri okumak anlamına gelmemekle beraber bu yorumlar, bir açıdan o eserin ufkuna okuyucuyu aşina kılmak suretiyle metnin kendisiyle yüz yüze gelebilmeleri adına bir “merdiven” işlevi görürler. Her anlamanın, anlatılanı olduğu gibi anladığı; her yorumun, olanı olduğu gibi aktardığı düşünülmemek kaydıyla, bu önemli eserleri yorumlayan metinlerin sağladığı faydalara hem felsefeyle yakından meşgul olanlar hem düşünme serüveninin bir durağında bu eserlerle karşı karşıya gelenler tanıklık etmişlerdir.

  • Başlangıçtan Günümüze İslâm Kelâmı

    En yalın hâliyle “İslâm vahyinin getirdiği itikadî ilkeleri aklî açıklamalarla ispat etmek ve savunmak” şeklinde tanımlanabilecek olan kelâm, diğer “İslâmî” ilimlerden farklı olarak, tarihin her döneminde tartışmalı bir ilim olmuştur. Vahyin yanına aklı bazen yardımcı, bazen (çoğunlukla eş mahiyette, kimilerinin elindeyse daha önde olarak) alternatif bir “bilgi” (ve bazı durumlarda “hüküm”) vasıtası kılması hasebiyle yeni bir paradigma oluşturması bu tartışmaları ateşleyen ve besleyen en temel unsur olmuştur. Bu tartışmalı konumuna rağmen kelâm ilmi İslâm toplumu içerisinde, ilk akla gelebilecek bir örnek olarak İbn Teymiyye’de (ö. 728/1328) olduğu gibi, ona karşı cephe alan kimi şahsiyetlerin bile kendisine dayanması gerekecek derecede daima baskın ve görünür olmaya devam etmiştir. Bunda kelâmın, kelâm üzerine yazılan hemen her kitapta görülen İslâm inançlarını ispat ve tahkim etmek, Müslüman bireyin inançla ilgili problemlerine cevap vermek gibi hakikaten bir gerçekliği ifade eden misyonunun ötesinde, İslâmî ilimler içerisinde fıkıhla birlikte âdeta “İslâmî kimliği inşa eden” iki disiplinden biri olması hasebiyle vazgeçilmez oluşunun payı vardır.

  • İslam ve Bilim

    İslam toplumlarında müspet bilimler üzerine çalışan nispeten az sayıda tarihçi, yirminci yüzyılın ikinci yarısında bu tarihsel araştırma alanını dönüştürdüler. Bu dönüşüm iki yolla gerçekleşti: (i) Pek çok örnekte görüleceği üzere, bilim tarihi içerisinde uzun bir zaman diliminin temsil ettiği İslam tecrübesine hasredilmiş çalışmalara yönelik olan ve İslam bilimlerine dair çağdaş genelci (generalist) değerlendirmeleri etkilemeye devam eden önceki yaklaşımlara çerçeve sunmuş ve genel kabul görmüş dönemlendirme şemalarını yeniden gözden geçirdiler. (ii) Belirli eserlerin derinlemesine ve dikkatli bir biçimde yapılmış bilimsel ve filolojik analizleri sayesinde çeşitli bilim disiplinlerini kendi tarihsel ve kültürel bağlamlarına etkin bir biçimde konumlandırmak suretiyle bu bilimlerin, yalnızca modern Batı bilimleriyle ilişkileri nispetinde teleolojik bir perspektiften değerlendirilmesinden kaçındılar.

  • Fizik ve Felsefe

    20. yüzyılın en etkili bilim insanı ve düşünürlerinden Werner Heisenberg Fizik ve Felsefe’de doğa bilimlerinde daha doğrusu fizikte yaşanan son devrimin hikayesini felsefi arka planıyla birlikte birinci elden anlatıyor. Heisenberg’in 1955-56 güz döneminde İskoçya St Andrews Üniversitesinde bilim ve felsefe ile ilgilenen bir öğrenci/dinleyici kitlesine verdiği Gifford dersleri serisinden çıkan kitap (1958) kısa sürede bilim felsefesi literatürünün klasikleri arasındaki yerini almış ve uluslararası ölçekte geniş bir okur kitlesine ulaşmıştır. Nitelikli de olsa ilk baskısından bu yana uzunca sayılabilecek bir süre geçmiş bir metnin bugün için önemi ne olabilir? Çağdaş fizikte özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasında yaşanan gelişmeler hesaba katıldığında Heisenberg’in sunduğu çerçevenin büyük oranda değiştiği doğrudur.

  • Araştırma ve Bağlantılı Bilgi

    Araştırma ve Bağlantılı Bilgi: II. Dünya Savaşı’ndan İtibaren Amerikan Araştırma Üniversiteleri, Roger L. Geiger’ın ABD araştırma üniversiteleri hakkındaki iki ciltlik çalışmasının ikinci cildidir. 1900-1940 arasını inceleyen ilk cilt daha çok üniversitelerin ilk kurumsallaşma dönemini ele almaktadır. İkinci cilt ise araştırma üniversitelerinin bir çok açıdan atılım içine girdiği 1940-1990 dönemini ele alıyor. Geiger, araştırma üniversiteleri tarihi konusundaki önde gelen uzmanlardandır. Esas ihtisas alanı olan ABD araştırma üniversiteleri hakkında çok sayıda kitap ve makalesi bulunan Geiger’ın elinizdeki kitabı araştırma üniversiteleri tarihinin en kritik ve etkili dönemini oldukça ayrıntılı olarak aydınlatıp, kurumsal tarihleri itibariyle belgeleyen ve özel vaka incelemeleriyle bu tarih içindeki başarı ve başarısızlıkları karşılaştırmalı olarak ele alan köşe taşı bir eserdir.

  • İsrail’de Çatışan Kimlikler

    İsrail’de Çatışan Kimlikler, İsrail vatandaşı Filistinliler ve Yahudiler arasındaki ilişkiler ile Filistinli vatandaşların İsrail devleti ile olan münasebeti üzerine odaklanmaktadır. İsrailli Filistinliler ile Yahudiler arasında halihazırda var olan toplumsal güvenlik ikilemini anlayabilmek için önce Araplar ile Yahudilerin Filistin topraklarındaki karşılaşma süreci ele alınacaktır. Bunun için ise Roe’nun toplumsal güvenlik ikileminin ortaya çıkış aşamaları iki topluluk ilişkilerinin tarihsel sürecine tatbik edilecektir. Bu çalışmada Roe’nun ortaya koyduğu dört analitik boyuta –muğlaklık, belirsizlik, en kötüyü varsayma, etki-tepki süreci– beşinci bir analitik boyut ilave edilmek suretiyle teorik katkıda bulunulmaya da çalışılmıştır. Belirsizlik aşamasından, en kötüyü varsayma aşamasına geçişte neden sonuç ilişkisini kuracak bir kavramsal boşluk olduğu düşüncesinden hareketle –sosyal psikolojinin çıkarımlarının da yardımıyla– iki grubun giderek kutuplaştığı cepheleşme boyutu analize eklenerek Filistinliler ile Yahudiler arasındaki toplumsal güvenlik ikilemi beş aşama üzerinden analiz edilecektir.

  • Osmanlı-İran Sınır Bölgeleri

    Osmanlı-İran Sınır Bölgeleri, bu sınırın birbiriyle iç içe geçmiş üç hikâyesini anlatmaktadır. Öncelikle Osmanlı-İran hudut bölgesinin (frontier) bir sınıra (boundary) dönüşümünü anlatıyor. İkinci olarak, ortak sınırların Osmanlı-İran ilişkilerini İran’daki Kaçar Hanedanlığı süresince (1796-1925) nasıl şekillendirdiğini inceliyor. Üçüncü olarak sınır oluşturma süreci boyunca sınır topluluklarının üstlendikleri rolü ele alıyor. Kitap ayrıca bu “tarihi” sınırın nasıl 1840’larda büyük güçlerin müdahalesini gerektirecek ölçüde bir uluslararası soruna dönüştüğü sorusuna da cevap veriyor. Bu sebeple bölgesel ve küresel ekonomik, siyasi ve askeri hevesleri hesaba katmasına rağmen, kitap yerel bağlama öncelik vererek devlet aktörleri sınırlarda yeni idari yapılar ve devlet uyrukluğunu zorlayarak yeni kimliklerin doğuşuna zemin hazırlarken nelerin olduğunu aydınlatıyor.

  • İbn Haldûncu Sosyoloji

    İbn Haldûn gibi bir sosyal düşünür, sosyoloji tarihi, sosyoloji teorisi ya da tarihsel sosyoloji hakkında yapılan ciddi çalışmalardan neden dışlanmıştır? Sosyal düşünce ve sosyal teori hakkında yazılmış çağdaş tarih kitaplarına hızlıca bir bakış bile sosyoloji biliminin Avrupalı kurucularıyla çağdaş olan Batı-dışı öncüllerine ya da Batılı olmayan sosyal düşünürlere ne kadar az dikkat çekildiğini anlamaya yetecektir. Buna karşılık her ne kadar on dokuzuncu ve erken yirminci yüzyıldaki Batılı sosyologlar; Batı-dışı düşünürlerin Batı sosyolojisinin bir disiplin olarak gelişmesindeki rollerinin daha fazla farkında olsalar da, bu farkındalığın da yirminci yüzyıldan bu yana büyük ölçüde azaldığı görülecektir.

  • Rus Ben-İdraki

    Trubetskoy'a göre, “sadece bir ferdin değil, bir halkın da benliği sözkonusu olabilir. Dahası, özel bir kültür inşa etmiş, etmekte olan veya inşa etme gücüne sahip halklar grubu da özel bir benlik olarak görülebilir.” Bu manada, Rusya da çok-halklı bir benliktir. Bir benlik de “kendini tanıdığı” ve “kendisi gibi olduğu”, yani kendi doğasını ve varlığını tüm açıklığıyla ve bütünüyle idrak ettiği zaman ancak kendisi ile çelişkiye düşmeden anlamlı bir hayat sürebilir ve özgün kalabilir. Buna da ancak hakiki ben-idraki sayesinde ulaşabilir, ki doğru ben-idraki her türlü benliğin varoluşunun zaruri şartıdır. Ayrıca, “kendi doğasını kavrayan insan veya halk, ben-idrakinin derinleşmesi yoluyla tüm insanların ve halkların eşit değerde olduğu bilincine varacaktır.” Bu yüzden, Trubetskoy’a göre, benlik her yönüyle (ruhi, maddi, fiziki çevresi vs.) araştırılmalı, bu çalışmaya bütün disiplinler katılmalı ve tüm bu disiplinleri de benlik bilimi olan personoloji koordine etmelidir.

  • Üniversite Harabeleri

    Üniversite kurumu ve düşüncesi üzerine kendisinden önce yazılmış literatürü yeniden kuran Readings modern üniversitenin üç temel ve büyük kurucu momentini (akıl, kültür, mükemmeliyet), birbirlerine devrettikleri ve devredemedikleri kurumsal mirasları ve en nihayet kurumun halihazırda geldiği noktada içine düştüğü derin krizi beşeri bilimler ve felsefenin imkanlarını seferber ederek tartışıyor. Seçkin üslubu, analitik berraklığı ve mantık bütünlüğü ile Üniversite Harabeleri, çeyrek asır önceden sonraki zamanlara doğru tutulan bir fener gibi, eleştirel kavrayışın üst düzey bir örneği. Yükseköğretim Çalışmaları dizisinin üniversite fikri ve kurumu hakkındaki bu yeni eseri, dizide daha önceden yayınlanan eserlerle diyalog halinde bir kitap. Üst düzey bir entelektüelin genç yaşta ölümü sonrasında geride kalan tek önemli kitabı olan Üniversite Harabeleri, konunun tartışılabileceği düşünsel ve kurumsal katmanların ne kadar zengin olduğunu gösteren bir eser.

  • Güzellik ve İslam

    Valérie Gonzalez bu eserinde, bütün bu araştırmacıların eserlerine atıfta bulunmakta; ağırlıklı olarak da Puerta Vílchez’den yararlanmaktadır. Ne var ki geniş oranda, Londra’daki İsmaili Araştırmalar Enstitüsü’nde verilen ders dizilerine dayanan elinizdeki kitap, sadece, İslam sanatı sahasındaki yeni bir yönelimin sembolü olarak kalmaz; aynı zamanda zinde ve güçlü bir akademik çevrede bir başka yöne işaret ederek yepyeni bir çığır da açmış olur. İslam sanatı araştırmalarına ilişkin tarihsel, sosyolojik ve betimleyici bir perspektife hapsolmuş eski kalıpları kıran Gonzalez, esaslı ve cesur bir metodolojik sıçrayış gerçekleştirir. Gonzalez estetiki, hem meta düzeyde hem de nesne düzeyinde ve aynı zamanda hem teori hem de metod olarak kullanır. Bu kullanım, tıpkı Puerta Vílchez’in başarılı bir şekilde yaptığı gibi yalnızca güzellik hakkındaki kavramsal söylemleri ihtiva eden İslami metinleri açıklamak değil; aynı zamanda bilfiil tecessüm etmiş sanat eserlerinin kendilerini estetik fenomenoloji çerçevesinde tahlil etmek amacını da taşır. İşte tam da bu noktada Gonzalez, İslami sanatsal üretime ilişkin araştırmaya kendi yeni düşünce boyutlarını katar.

Yeni Çıkanlar

Medeniyetlerin Ben-idraki
Ahmet Davutoğlu

Son dönemde en çok kullanılan ama üzerinde en az tefekkür edilen kavramların başında medeniyet ve onunla irtibatlı tanımlamalar gelmektedir. Bu kitap, kapsayıcılığı, bütüncül niteliği ve oluşturduğu geniş anlam haritası ile son derece önemli bir muhteva barındıran medeniyet kavramı ve teorisi etrafında bir zihnî yenilenme gerçekleştirebilmek amacıyla kaleme alınmıştır.

Medeniyet Dönüşümü
Ahmet Davutoğlu

Bugün Müslüman toplumların aydınları ve siyaset yapımcıları bu yüzleşmeyi düşünce özgürlüğü içerisinde rasyonel ve samimi bir şekilde gerçekleştirmekle sorumludurlar. Bu kitap böylesi bir yüzleşmeyi yapabilmek amacıyla daha Soğuk Savaş’ın ilk yıllarında kaleme alınmıştı. Şimdi Türkçe olarak yayınlanan bu eserin, son çeyrek asırda zarureti daha da belirginleşen böylesi bir yüzleşmeye katkıda bulunacağını ümit ediyoruz.